ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಉದ್ಯಮಿಗಳನ್ನಾಗಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ‘ಶಿ-ಮಾರ್ಟ್’ ಎಂಬ ಹೊಸ ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಸ್ವ-ಸಹಾಯ ಗುಂಪುಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಸಮುದಾಯ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಿರ ಆದಾಯ ಹಾಗೂ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಲಖ್ಪತಿ ದೀದಿ ಯೋಜನೆಯ ಯಶಸ್ಸಿನ ಬಳಿಕ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ತರಲು ಸರ್ಕಾರ ಮುಂದಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ‘ಶಿ-ಮಾರ್ಟ್’ಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ, ಮಹಿಳೆಯರು ತಯಾರಿಸುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ನೇರ ಮಾರಾಟ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶ.
ಶಿ-ಮಾರ್ಟ್ ಎಂದರೇನು?
ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಲಾದ ಈ ಯೋಜನೆಯಂತೆ, ಪ್ರತಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಮುದಾಯ ಆಧಾರಿತ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ‘ಶಿ’ ಎಂದರೆ ಸ್ವ-ಸಹಾಯ ಉದ್ಯಮಿ. ಮಹಿಳಾ ಸ್ವ-ಸಹಾಯ ಗುಂಪುಗಳ ಸದಸ್ಯರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಈ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಮಳಿಗೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳು, ಸಾವಯವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶ ದೊರೆಯಲಿದೆ. ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಹಾಗೂ ಪ್ರಚಾರದ ಅವಕಾಶಗಳೂ ಹೆಚ್ಚಲಿವೆ.
ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು
- ಸ್ವ-ಸಹಾಯ ಗುಂಪುಗಳ ಒಕ್ಕೂಟಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಮುದಾಯ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಮಳಿಗೆಗಳು.
- ಮಹಿಳಾ ನೇತೃತ್ವದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಸಂಘಟಿತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವೇದಿಕೆ.
- ಲಾಭ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲೇ ಉಳಿಯುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.
- ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಣಕಾಸು ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಬಳಕೆ.
- ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಅವಲಂಬನೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ನೇರ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜನ.
- ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಸುಸ್ಥಿರ ಆದಾಯ ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಗುರಿ.
ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬೆಂಬಲ
ಶಿ-ಮಾರ್ಟ್ಗಳಲ್ಲಿ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI), ಯಂತ್ರ ಕಲಿಕೆ (Machine Learning) ಮತ್ತು ಬ್ಲಾಕ್ಚೈನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಯೋಜನೆ ಇದೆ. ಇದರಿಂದ ನೈಜ-ಸಮಯದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು, ದಾಸ್ತಾನು ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಯನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ನಡೆಸಲು ಸಹಾಯವಾಗಲಿದೆ.
ದೀನದಯಾಳ್ ಅಂತ್ಯೋದಯ ಯೋಜನೆ–ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನೋಪಾಯ ಮಿಷನ್ ಹಾಗೂ ಲಖ್ಪತಿ ದೀದಿ ಉಪಕ್ರಮದ ಜಾಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಸಂಘಟಿತ ಪೂರೈಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಶಿ-ಮಾರ್ಟ್ಗಳು ಹೇಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ?
ಈ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಆರಂಭಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮುದಾಯ ಆಧಾರಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸ್ವ-ಸಹಾಯ ಗುಂಪುಗಳ ಮಹಿಳೆಯರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಶಿ-ಮಾರ್ಟ್ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವಿದೆ.
ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ವೇದಿಕೆ ಒದಗಿಸುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿ.
ಯೋಜನೆಗೆ ಸೇರುವುದು ಹೇಗೆ?
ಶಿ-ಮಾರ್ಟ್ಗಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆನ್ಲೈನ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಇನ್ನೂ ಆರಂಭಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ಯೋಜನೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದು, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು ಹೊರಬೀಳಬೇಕಿವೆ.
ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಸೇರಲು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನೋಪಾಯ ಮಿಷನ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿತ ಸ್ವ-ಸಹಾಯ ಗುಂಪಿನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರಬೇಕು. ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವ-ಸಹಾಯ ಗುಂಪುಗಳು ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯ ಜೀವನೋಪಾಯ ಮಿಷನ್ ಮೂಲಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಮಹಿಳೆಯರು ತಮ್ಮ ವ್ಯವಹಾರ ಚಟುವಟಿಕೆ ವಿವರಿಸುವ ಯೋಜನಾ ಪ್ರಸ್ತಾವವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಮಟ್ಟದ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು. ಅರ್ಜಿ ಹಾಗೂ ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕ್ಲಸ್ಟರ್-ಲೆವೆಲ್ ಫೆಡರೇಶನ್ ಮೂಲಕ ನಡೆಯಲಿವೆ.
ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಬೆಂಬಲ ಒದಗಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಲಕ್ಷಾಧಿಪತಿ ಉದ್ಯಮಿಗಳನ್ನಾಗಿಸುವತ್ತ ‘ಶಿ-ಮಾರ್ಟ್’ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಲಿದೆ.