ನವದೆಹಲಿ: 2026–27ನೇ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದ ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ ಅನ್ನು ಫೆಬ್ರವರಿ 1ರಂದು ಕೇಂದ್ರ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವೆ ನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮನ್ ಮಂಡಿಸಲಿದ್ದಾರೆ.
ಇದು ಅವರ ನಿರಂತರ 9ನೇ ಬಜೆಟ್ ಆಗಿದ್ದು, ದೇಶದ ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ, ಆರ್ಥಿಕ ಆದ್ಯತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳ ದಿಕ್ಕನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಮಹತ್ವದ ದಾಖಲೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಈ ಬಜೆಟ್ ಮೂಲಕ ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ಆದಾಯ–ವೆಚ್ಚಗಳ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ, ವಿವಿಧ ವಲಯಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಿರುವ ಅನುದಾನ, ಹಾಗೂ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವನ್ನು ದೇಶದ ಮುಂದೆ ಇಡಲಿದೆ.
ಯಾವ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ಸಿಗಲಿದೆ, ಯಾವ ವಲಯಗಳು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಒಳಗಾಗಲಿವೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಚಿತ್ರಣ ನೀಡುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ, ಭಾರತದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ನೀಲನಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಈ ಬಜೆಟ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲಿದೆ.
ಭಾನುವಾರದ ಬಜೆಟ್: ಅಪರೂಪದ ಬೆಳವಣಿಗೆ: ಈ ಬಾರಿ ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಭಾನುವಾರದಂದು ಮಂಡನೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ವಿಶೇಷ. ಫೆಬ್ರವರಿ 1 ಈ ಬಾರಿ ಭಾನುವಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವುದರಿಂದ, ಬೆಳಗ್ಗೆ 11 ಗಂಟೆಗೆ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಬಜೆಟ್ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಯಾವುದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಭಾನುವಾರ ಬಜೆಟ್ ಮಂಡನೆಯಾದ ಉದಾಹರಣೆ ಇಲ್ಲ.
ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 1ರಂದು ಬಜೆಟ್ ಮಂಡಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯ ನಿಯಮವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯ ಕಾರ್ಯದಿನದಲ್ಲಿ ಬಜೆಟ್ ಮಂಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ 2017ರಿಂದ ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ನೇತೃತ್ವದ ಸರ್ಕಾರವು ಬಜೆಟ್ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಮುಂಚಿತಗೊಳಿಸಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 1ರಂದೇ ಮಂಡಿಸುವ ಪರಿಪಾಠವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಇದರಿಂದ ಬಜೆಟ್ ಘೋಷಣೆಗೊಂಡ ಅದೇ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲೇ ಯೋಜನೆಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಉದ್ದೇಶವಿದೆ.
ಸಂಸತ್ ಅಧಿವೇಶನ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಚಟುವಟಿಕೆ: ಸಂಸತ್ತಿನ ಬಜೆಟ್ ಅಧಿವೇಶನವು ಜನವರಿ 28ರಿಂದ ಆರಂಭಗೊಂಡಿದ್ದು, ಏಪ್ರಿಲ್ 2ರವರೆಗೆ ನಡೆಯಲಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ದ್ರೌಪದಿ ಮುರ್ಮು ಅವರು ಎರಡೂ ಸದನಗಳ ಜಂಟಿ ಅಧಿವೇಶನವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಭಾಷಣದೊಂದಿಗೆ ಬಜೆಟ್ ಸುತ್ತಲಿನ ಚರ್ಚೆಗಳು ವೇಗ ಪಡೆದಿವೆ. ತಮ್ಮ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸರ್ಕಾರದ “ವಿಕಸಿತ ಭಾರತ” ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ, ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ವೃದ್ಧಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ ಹಾಗೂ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪಾತ್ರದ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದರು.
ಇದಕ್ಕೆ ಮುಂದುವರಿದಂತೆ, ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಬಜೆಟ್ ಪೂರ್ವ ಹೇಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ವೇಗ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದರು. ಭಾರತ ಇಂದಿನ ಜಗತ್ತಿಗೆ “ಭರವಸೆಯ ಕಿರಣ”ವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.
ಬಜೆಟ್ ಎಂದರೇನು?: ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ ಎಂದರೆ ಸರ್ಕಾರದ ವಾರ್ಷಿಕ ಹಣಕಾಸು ವರದಿ. ಇದು ಏಪ್ರಿಲ್ 1ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ 31ರವರೆಗೆ ನಡೆಯುವ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚಗಳ ವಿವರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯ ತಯಾರಿಸುವ ಈ ದಾಖಲೆ, ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿ ಆದ್ಯತೆಗಳು, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಹಂಚಿಕೆಯ ಸ್ಪಷ್ಟ ದಿಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕರ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ: ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ ಬಗ್ಗೆ ದೇಶದ ಜನರಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಕುತೂಹಲ ಇರುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ, ಅದು ನೇರವಾಗಿ ಜನಜೀವನವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಸ್ಲ್ಯಾಬ್ಗಳು, ತೆರಿಗೆ ದರಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ, ಕಡಿತಗಳು ಹಾಗೂ ಹೊಸ ಯೋಜನೆಗಳು ಜನರ ಉಳಿತಾಯ, ಖರ್ಚು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಸರ್ಕಾರ ಘೋಷಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳು ಪ್ರತಿ ಮನೆಯ ಹಣಕಾಸು ನಿರ್ಧಾರಗಳಿಗೆ ದಿಕ್ಕು ನೀಡುವ ಕಾರಣ, ಬಜೆಟ್ ಅನ್ನು ಮುಂಬರುವ ವರ್ಷದ ಆರ್ಥಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.